Агресивно поведение, деца, адолесценти и возрасни

aggression-aggressivity-360

Секојдневно се среќаваме со личности кои се обраќаат кај психолог и психотерапевт а се соочуваат со агресивно поведение од страна на партнерот или партнерката, синот или ќерката адолесценти, детето кое оди во училиште и градинка. Во тераписки процес влегуваат кога веќе немаат капацитет да се справат со агресијата.
Суштината на агресивноста не е во деструктивното однесување, туку во настојувањето на човекот да ги задоволи своите потреби, да оди напред и да се заштити себе си. Агресивноста во различни развојни фази се изразува различно.
Удирањето односно физичкиот облик на агресивно поведение за жал, не е нешто што е непознато на човекот уште од најраното детство. Доволно е да посветите малку време за набљудување на децата во група и ќе видите како децата помеѓу себе се удираат, гризат и туркаат. Дури и најмалите деца во јасли, импулсивно удираат друго дете или гризат, кога се лути или сакаат нешто да задржат. Децата на одредена возраст го искажуваат незадоволството и лутината на начин кој за нив е најсоодветен, односно со агресивно поведение. Гризењето и удирањето други деца е најчесто фаза која е поврзана со потешкотии во вербалното изразување. На таа возраст децата не се во можност да соопштат како се чувствуваат, дали се лути или бесни некому. Во таа развојна фаза најдобро што може родителите да направат е да му помогнат на детето да ги вербализира емоциите и да му помогнат во изнаоѓање на соодветен начин на изразување, преку конструктивни активности, соодветни за возраста. Наместо да се критикува детето поради агресивното поведение, најдобро е да го учите да го поврзува своето поведение со последиците од истото. Истотака, треба да се пофали детето кога се однесува добро во група со други деца и возрасни. Физичкото казнување за агресивното поведение само ја влошува состојбата и се враќа како бумеранг.
После четвртата година од детството се формира таканаречената “теорија на умот”, според која детето почнува да учи да оценува како се чувствуваат другите луѓе и како реагираат на неговите постапки. Во таа возраст децата учат според модел. Доколку детето гледа како возрасните употребуваат физичка сила или вербално ја изразуваат агресивноста, детето започнува да го прифаќа тој образец на однесување. После шестата година кај децата се појавува агресивно поведение кое се користи како решение на конфликтите со другите и се појавува намера да се повреди другиот. Затоа родителите чии децата одат во училиште често добиваат поплаки од наставниците за нечие агресивно поведение. Најдобро во тој период е децата да се упатат кон спортски активности и да се користат методи на вербализација на чувствата кои се појавуваат кај децата. Лутината, гневот и бесот не треба да се забранети чувства, за нив треба да се зборува, треба да се изнајде адекватен начин за нивно изразување.
Следејќи го нормалниот развоен тек, во одредена фаза детството завршува и полека се пристапува кон формирање на свесност за своите поведенија и одлуки, како и за последиците од тие поведенија. Сепак, агресивноста не им е туѓа и на адолесцентите. Во адолесценција, агресивноста се манифестира преку постојани конфликти со родителите, занемарување на училишните обврски, намалување на успехот во училиште и автодеструктивно поведение (самоповредување, алокохолизам и сл.). Најдобар механизам за надминување на агресивното поведение кај адолесцентите е да се насочиме кон градење на капацитети на возрасна единка, наместо да го казнуваме бунтовното дете. Со адолесцентот се пристапува кон склопување на договори, заедничко правење планови, разговор, доследност и отсуство на критики.
Според перцепцијата на возрасните, физичкото изразување на агресија не е соодветен начин на комуникација и решавање на проблемите. Што правиме со фактот дека и ние возрасните понекогаш изразуваме агресивност на несоодветен начин? Дали тоа значи дека формираме еден магичен круг во кој влегуваат и нашите деца? Ние возрасните најмалку што можеме да направиме е да разговараме, да ги споделуваме чувствата, да ги откриваме причините за појава на тие чувства, да бидеме спремни да разбереме и да покажеме емпатија.
Важно е да се напомене дека, агресивното поведение не треба да се искорени и да не постои ниту кај децата, ниту кај адолесцентите, ниту кај возрасните. Таа треба да се пренасочи кон конструктивни активности, да се искористи во области каде личноста може да се бори за себе и да постигне нешто на адекватен и прифатлив начин.
Доколку агресивното поведение кај децата, адолесцентите и возрасните го нарушува функционирањето на единката или создава додатни конфликти во семејствата, не треба да се чека долго пред да се побара стручна помош, советување или психотерапија.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: